მუზეუმები ხშირად ინახავენ ისეთ ექსპონანტებს, რომლებიც ისტორიკოსებისთვის ამოუხსნელ გამოცანად რჩება. არტეფაქტები, რომელთა დანიშნულება, წარმომავლობა ან შექმნის ტექნოლოგია დღემდე კამათის საგანია, გვაჩვენებს, რომ ისტორია ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე დაწერილი. სწორედ ამ იდუმალ ნივთებში იკვეთება ზღვარი ცნობილსა და უცნობს შორის:
ანტიკითერას მექანიზმი
ანტიკითერას მექანიზმი ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ და მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ აღმოჩენად ითვლება, რომელმაც მთლიანად შეცვალა წარმოდგენა ანტიკური სამყაროს ტექნოლოგიურ შესაძლებლობებზე.
იგი 1900 წელს, ეგეოსის ზღვაში, ბერძნული კუნძულ ანტიკითერას მახლობლად ჩაძირულ უძველეს ხომალდზე აღმოაჩინეს. არტეფაქტი დაახლოებით ძვ. წ. 100–150 წლით თარიღდება და დღეს ათენში, ეროვნულ არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება.
მექანიზმს ციფერბლატები და მოძრავი ისრები ჰქონდა. რეკონსტრუქციის მიხედვით, იგი მზის კალენდრის გამოსათვლელად, მთვარის ფაზების დასადგენად, პლანეტების ტრაექტორიების მოდელირებისთვის და მზისა და მთვარის დაბნელებების წინასწარ განსაზღვრისთვის გამოიყენებოდა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს იყო ასტრონომიული გამოთვლების მექანიკური სისტემა — ერთგვარი „ანტიკური კომპიუტერი“.
მასში გამოყენებულია მაღალი სიზუსტის გადაცემათა სისტემა და რთული კინემატიკური ჯაჭვები. საინტერესოა, რომ მსგავსი ტექნოლოგია ევროპაში ოფიციალურად მხოლოდ XVI საუკუნეში ჩნდება. სწორედ ეს ფაქტი აქცევს მას უნიკალურ გამოცანად მეცნიერებისთვის.
ვოინიჩის ხელნაწერი
ვოინიჩის ხელნაწერი ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი დოკუმენტია მსოფლიოში – მისი გაშიფრვა დღემდე ვერავინ შეძლო.
იგი მე-20 საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენეს. დღეს ხელნაწერი აშშ-ში, იელის უნივერსიტეტის ბეინეკეს იშვიათი წიგნების ბიბლიოთეკაში ინახება.
დოკუმენტი უცნობ ენაზეა დაწერილი. ტექსტს თან ახლავს უცნაური ილუსტრაციები — უცნობი მცენარეები და ასტრონომიული დიაგრამები.
მიუხედავად მრავალწლიანი კვლევებისა, არც ავტორი და არც შინაარსი დადგენილი არ არის.
რომაული დოდეკაედრები
ისინი ძველი წელთაღრიცხვის მე-2 და მე-4 საუკუნეებით თარიღდება. დღემდე დაახლოებით 100-ზე მეტი ასეთი არტეფაქტია აღმოჩენილი. მათი ზომა 4-დან 11 სანტიმეტრამდე მერყეობს.
ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ ისინი, სავარაუდოდ, ასტრონომიული გამოთვლებისთვის ან რიტუალური მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, თუმცა არც ერთი თეორია არ არის დადასტურებული. სწორედ ეს გაურკვევლობა აქცევს მათ ერთ-ერთ ყველაზე დიდ არქეოლოგიურ გამოცანად.
დაკარგული შედევრების ცარიელი ჩარჩოები
ცარიელი ჩარჩოები ისაბელა სტიუარტ გარდნერის მუზეუმში ინახება.
1990 წელს 13 უმნიშვნელოვანესი ხელოვნების ნიმუში მოიპარეს, მათ შორის რემბრანდტისა და ვერმეერის ნახატები. ნამუშევრები დღემდე არ არის ნაპოვნი, ხოლო დამნაშავეები ოფიციალურად არ გამოვლენილან.
დღეს მუზეუმის კედლებზე კვლავ კიდია ცარიელი ჩარჩოები, რომლებიც დაკარგული შედევრების ადგილს აღნიშნავს.
თავის ქალის თასი
ექსპონანტი ბრიტანეთის ბუნების ისტორიის მუზეუმში (Natural History Museum, London) ინახება. იგი ადამიანის თავის ქალისგან დამზადებულ ჭურჭელს წარმოადგენს, რომელიც დაახლოებით 14,000 წლის წინანდელ პერიოდს უკავშირდება.
მისი დანიშნულება დღემდე გაურკვეველია. ზოგი მკვლევარი მას რიტუალურ საგნად მიიჩნევს, ზოგი კი ძალადობისა და კანიბალიზმის მტკიცებულებად. არსებობს მოსაზრებაც, რომ იგი სიმბოლურ მნიშვნელობას ატარებდა და ტომობრივ ცერემონიებში გამოიყენებოდა.
Screaming Mummy
მუმია, ცნობილი როგორც „Screaming Mummy“ ეგვიპტის მუზეუმში, კაიროში (Egyptian Museum, Cairo) ინახება.
პირველი შოკი მკვლევრებისთვის მისი გარეგნობაა — მუმიას პირი ფართოდ აქვს გაღებული. განსხვავებით ტრადიციული ეგვიპტური მუმიფიკაციისგან, სადაც სხეული მშვიდ მდგომარეობაშია, ეს შემთხვევა სრულიად განსხვავებულ შთაბეჭდილებას ტოვებს.
ხვადასხვა კვლევის შედეგად დაადგინეს, რომ მუმია ახალგაზრდა მამაკაცს ეკუთვნის, თუმცა მისი სიკვდილის გარემოებები დღემდე უცნობია. ზოგი თეორიის მიხედვით, ის შეიძლება მოწამვლის ან ძალადობრივი სიკვდილის მსხვერპლი იყო.
თუმცა იდუმალება მხოლოდ ამით არ მთავრდება. მუმიის ბალზამირების ტექნიკა ასევე განსხვავდება ჩვეულებრივი ეგვიპტური პრაქტიკისგან — გამოყენებულია უფრო მაღალი ხარისხის მასალები, რაც მიუთითებს, რომ ის შესაძლოა მაღალი სტატუსის პირი ყოფილიყო.
მიუხედავად მეცნიერული ახსნების მცდელობისა, მისი სახის გამომეტყველება დღემდე ქმნის უცნაურ განცდას.
ასევე დაგაინტერესებთ:
#OK! ბოროტმოქმედებმა ეგვიპტის მუზეუმიდან მოპარული 3000 წლის სამაჯური გაადნეს და გაყიდეს
