ადამიანის ცხოვრების ბოლო წამები ხშირად ყველაზე ემოციური და გულწრფელია. მეფეების, მწერლების, მეცნიერების, ხელოვანებისა და მსოფლიო ლიდერების უკანასკნელი ფრაზები წლების შემდეგაც ინარჩუნებს ინტერესს — ზოგი მათგანი სევდიან მოგონებად დარჩა, ზოგი კი ისტორიულ ციტატად იქცა.
ნაპოლეონ ბონაპარტი (1769–1821)
„საფრანგეთი… არმია… ჟოზეფინა…“
საფრანგეთის იმპერატორმა სიცოცხლის ბოლო საათებში ის ადამიანები და მოვლენები გაიხსენა, რომლებმაც მის ცხოვრებაში უდიდესი როლი ითამაშა. გადმოცემის მიხედვით, მისი უკანასკნელი სიტყვები სწორედ სამშობლოს, სამხედრო კარიერისა და პირველი მეუღლის, ჟოზეფინას, უკავშირდებოდა. ნაპოლეონი 1821 წელს წმინდა ელენეს კუნძულზე გარდაიცვალა.
მარია ანტუანეტა (1755–1793)
„მაპატიეთ, ბატონო, განზრახ არ გამიკეთებია.“
გადმოცემის მიხედვით, 1793 წელს, გილიოტინაზე აყვანის წინ, საფრანგეთის დედოფალმა ჯალათს შემთხვევით ფეხი დააბიჯა და ბოდიში მოუხადა.
იულიუს კეისარი (ძვ. წ. 100–44)
„შენც, ბრუტუს?“ („Et tu, Brute?“)
გადმოცემის მიხედვით, კეისარმა ეს სიტყვები მაშინ წარმოთქვა, როდესაც მის მკვლელებს შორის საკუთარი თანამოაზრე, მარკუს იუნიუს ბრუტუსი დაინახა.
თუმცა, ისტორიკოსები აღნიშნავენ, რომ კეისრის ზუსტი ბოლო სიტყვები უცნობია. ეს ფრაზა განსაკუთრებით პოპულარული უილიამ შექსპირის ტრაგედიის „იულიუს კეისრის“ შემდეგ გახდა.
ლეონარდო და ვინჩი (1452–1519)
„მე ვაწყენინე ღმერთსა და კაცობრიობას, რადგან ჩემი ნამუშევრები ვერ მიწვდა იმ სიმაღლეს, რომელსაც უნდა მისწვდომოდა.“
ამ ფრაზის სიზუსტე ბოლომდე დადასტურებული არ არის. მიუხედავად ამისა, სიტყვები ხშირად უკავშირდება და ვინჩის პერფექციონიზმსა და მუდმივ სწრაფვას სრულყოფილებისკენ.
ჯეინ ოსტინი (1775–1817)
„სიკვდილის გარდა არაფერი მინდა.“
ინგლისელი მწერალი სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მძიმე ავადმყოფობას ებრძოდა. მისი ეს ფრაზა ხშირად მოიხსენიება, როგორც ავადმყოფობისგან გამოწვეული დაღლილობისა და ტკივილის გამოხატულება.
ერნესტ ჰემინგუეი (1899–1961)
„ღამე მშვიდობისა, ჩემო კნუტო.“
ნობელის პრემიის ლაურეატის ბოლო სიტყვებად ხშირად სწორედ ეს ფრაზა სახელდება, რომელიც მან მეუღლეს, მერი უელს ჰემინგუეის უთხრა. მწერალი 1961 წელს გარდაიცვალა.
უინსტონ ჩერჩილი (1874–1965)
„მომბეზრდა ყველაფერი.“
ბრიტანეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი სიცოცხლის ბოლო წლებში ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემებს ებრძოდა.
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი (1756–1791)
„მითხარი, რომ არ ვკვდები…“
მოცარტის ბოლო სიტყვების შესახებ მრავალი ისტორია არსებობს, თუმცა მათი სიზუსტე სადავოა. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიით, სიკვდილის წინ კომპოზიტორი საკუთარ დაუმთავრებელ ნაწარმოებზე ფიქრობდა და შიშობდა, რომ მის დასრულებას ვერ მოასწრებდა.
ვან გოგი (1853–1890)
„სევდა სამუდამოდ გაგრძელდება.“
ვან გოგმა ეს სიტყვები, სავარაუდოდ, ძმას, თეოს უთხრა. თუმცა, მკვლევართა ნაწილი აღნიშნავს, რომ ზუსტი ფორმულირება ბოლომდე დადასტურებული არ არის.
მარკ ტვენი (1835–1910)
„მე 1835 წელს ჰალეის კომეტასთან ერთად მოვედი და მასთან ერთად წავალ.“
ამერიკელი მწერალი ამბობდა, რომ მისი დაბადება და სიკვდილი ჰალეის კომეტის გამოჩენას დაემთხვეოდა. მისი წინასწარმეტყველება მართლაც ახდა — ტვენი 1910 წელს, კომეტის დედამიწასთან მოახლოების პერიოდში გარდაიცვალა.
ასევე დაგაინტერესებთ:
