2025 წლის 20 იანვარს, როდესაც დონალდ ტრამპმა თეთრი სახლის კიბეები მეორედ აიარა, თბილისში დაიდგა უჩვეულო პოლიტიკური სპექტაკლი – „ქართული ოცნების“ ლიდერებმა, ბიძინა ივანიშვილის რეჟისორობით, გადაწყვიტეს ეთამაშათ ტრამპის „ქართველი თარჯიმნის“ როლი. თუმცა, როგორც ხშირად ხდება ხოლმე იმპროვიზებულ თარგმანებში, აქაც ბევრი რამ არა უბრალოდ დაიკარგა, არამედ საგულდაგულოდ „გადაიმალა“ პოლიტიკური ინტერესების უკან.
თუმცა მანიპულირება დონალდ ტრამპით, როგორც „ქართული ოცნების“ მოკავშირის, აშშ-თან პოლიტიკური ურთიერთობების „გადატვირთვის“ ინიციატორით ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლებამ საპრეზიდენტო არჩევნებამდე დიდი ხნით ადრე დაიწყო. თავიდანვე, სანამ პრეზიდენტობის ოფიციალური კანდიდატი გახდებოდა რესპუბლიკელებისგან, „ოცნება“ მას გულშემატკივრობდა და ამბობდა, რომ ტრამპი თავისი პრაგმატული პოლიტიკით თავის ადგილზე დააყენებდა ყველაფერს, რომ თუ ტრამპი გაიმარჯვებს, აშშ-ის ახალი ხელისუფლების მოკავშირე სწორედ „ქართული ოცნება“ იქნება, რადგან მასთან იდეოლოგიურად თანხვედრაში სწორედ ისინი მოდიან. ინაუგურაციის შემდეგ ოცნება კიდევ უფრო გააქტიურდა ამ მიმართულებით. საინაუგურაციო სიტყვისა და ტრამპის პირველი განკარგულებების შემდეგ მმართველ პარტიაში უკვე აცხადებენ, რომ ტრამპი მიაღწევს თავის ამბიციურ მიზნებს და ეგრეთ წოდებული ხელისუფლების ლიდერებმა შემოგვთავაზეს პროპაგანდის სიმფონია, რომელიც ეფუძნება კონტექსტიდან ამოგლეჯილ ციტატებსა და მიზანმიმართულ დეზინტერპრეტაციას.
კონსერვატიული ვალსი კალაძის დირიჟორობით – თბილისის მერის პოლიტიკური ქორეოგრაფია განსაკუთრებით საინტერესოა. კალაძე, რომელიც თავს წარმოაჩენს როგორც „ზომიერი ხმა“ რადიკალურ გუნდში, ცდილობს ტრამპის კონსერვატიზმი მოარგოს ქართულ რეალობას, თუმცა იმგვარად, რომ არ განიხილება ტრადიციული დასავლური კონსერვატიზმის ავთენტური პრინციპები და მისი მორალური ან დემოკრატიული საფუძვლები. „ვფიქრობ, ტრამპი მაინც კონსერვატორია შეხედულებებითა და პოლიტიკით. არ იზიარებს ლიბერალურ ფაშიზმს, რაც არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მსოფლიოშია გაბატონებული“.
აპოკალიფსური ჯაზი კობახიძის ინტერპრეტაციით – ირაკლი კობახიძის პოლიტიკურმა რიტორიკამ კიდევ უფრო შორს წაიყვანა ეს ნარატივი და ნეოლიბერალური დიქტატურის დასასრული დაგვიანონსა, რომელიც გვაიძულებდა, თითქოსდა უარი გვეთქვა ჩვენს ტრადიციულ ღირებულებებზე. „ტრამპის გამარჯვება არის დასასრული ნეოლიბერალური დიქტატურისა, რომელიც გვაიძულებდა, უარი გვეთქვა ჩვენს ტრადიციულ ღირებულებებზე. ეს არის გარდამტეხი მომენტი გლობალური ომის პარტიის დამარცხებისთვის“. საინტერესოა, რომ კობახიძე არ აკონკრეტებს, რომელ ტრადიციულ ღირებულებებზე საუბრობს – იქნებ იმაზე, რომელმაც საქართველო საუკუნეების განმავლობაში ევროპული ცივილიზაციის ნაწილად აქცია?
კონსტიტუციური რეპი პაპუაშვილის შესრულებით – „ტრამპის კონსტიტუციური ხედვა სრულიად შეესაბამება ჩვენს სამართლებრივ ტრადიციებს“. პარლამენტის თავმჯდომარის მცდელობა, შემოიტანოს „აკადემიური“ ელემენტი პროპაგანდაში, განსაკუთრებით საინტერესოა, მაგრამ მას ავიწყდება ამერიკასა და საქართველოში არსებული სამართლებრივი სისტემების ძირითადი განსხვავებები. ტრამპის შეხედულებები დაფუძნებულია ამერიკის კონსტიტუციასა და სახელმწიფო ინსტიტუტებზე. აქვე მოვისმინეთ ნინო წილოსანის კონსპირაციული სონატა – ტრამპის ხედვა და ღირებულებები პირდაპირ აისახებაო ჩვენს პოლიტიკაზე. „Deep State ცდილობს საქართველოს სუვერენიტეტის შელახვას და ჩვენი ტრადიციული ღირებულებების განადგურებას. ტრამპი ერთადერთია, ვინც ამას ხედავს და ებრძვის“. შეუდარებელია ირაკლი ზარქუას გეოპოლიტიკური ფანტაზია. „ ტრამპის პოლიტიკა დაასრულებს გლობალისტების ბატონობას. საქართველო განთავისუფლდება უცხოური გავლენისგან“. სუბარის კანტანტაც: „ტრამპის გამარჯვება არის დასავლური ლიბერალიზმის დამარცხება“, არაფერი რომ არ ვთქვათ წულუკიანის რეკვიემზე: „ტრამპი გვიჭერს მხარს ჩვენს ბრძოლაში გლობალისტური ელემენტების წინააღმდეგ. მისი პოზიცია ადასტურებს, რომ ჩვენი გზა სწორია“.
„ქართული ოცნების“ ლიდერების განცხადებებში იკვეთება რამდენიმე მთავარი თემა, რომლებიც მიზანმიმართულად უკავშირდება ტრამპის საჯარო გამოსვლებს და ამ გამოსვლებიდან იმ თემების აქტუალიზაციას, რომელიც თითქოს საერთოა აშშ-ისა და ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლებებისთვის.
მშვიდობის ნარატივი – მმართველი პარტიის წარმომადგენლები განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებენ ტრამპის ანტისაომარ რიტორიკაზე. როგორც დავით მათიკაშვილი აღნიშნავს: „მშვიდობის პოლიტიკას ჩვენ გვიწუნებდნენ“-ო. თუმცა ეს ინტერპრეტაცია უგულებელყოფს მნიშვნელოვან კონტექსტს: ტრამპის მშვიდობის რიტორიკა ფოკუსირებულია უკრაინის კონფლიქტზე და არა საქართველოს გეოპოლიტიკურ მდგომარეობაზე. მეტიც, ტრამპის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა არაერთხელ გამოხატეს მხარდაჭერა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მიმართ.
პოლიტიკური პარადოქსების გალერიაში გვხვდება ინაუგურაციის კობახიძისეული მითი – „ტრამპის დაბრუნება შეცვლის მსოფლიო წესრიგს, როგორც ის იტყვის, ისე იქნება“, რომელიც მთლიანად წინააღმდეგობაშია მათ რიტორიკასთან, სუვერენიტეტის მათეულ ნარატივსა და ყველა საერთაშორისო აქტორის იგნორირებასთან.
„დიფ სთეითი“ – ტერმინის მნიშვნელობის ცვლილება, უჩინარი მტრის კონსტრუირება, გლობალური შეთქმულების თეორიიის გამყარების მცდელობა წარმოადგენს კლასიკურ მაგალითს იმისა, თუ როგორ ცდილობს „ქართული ოცნება“ პოლიტიკური რიტორიკის მანიპულაციურ გამოყენებას იმ თემების ირგვლივ საზოგადოებრივი აზრის შექმნისთვის, რომელიც მათ დღის წესრიგს წარმოადგენს: დაარწმუნოს საქართველოს მოსახლეობა, რომ „დიფ სთეითი“ მათი გამონაგონი და მანიპულირების საშუალება კი არა, ის რეალობაა, რომელზეც ისინი დიდი ხანია, საუბრობენ.
ასევე, გამალებით ცდილობს ცდილობს „ქართული ოცნება“, შექმნას ე.წ. ღირებულებითი თანხვედრის მითი, პირველ რიგში, ისეთ სენსიტიურ თემაზე, როგორიცაა გენდერული თემები და სექსუალური უმცირესობების მიმართ ჰომოფობია, რაც რეალურად სადავო თემა არც არის: ბევრი რომ არ ვისაუბროთ, არა მგონია ვინმე დავობდეს სადმე, რომელიმე ქვეყანაში, რომ სქესი ორი არსებობს.
რაც შეეხება საქართველოს საგარეო პოლიტიკურ ორიენტაციას, მის სტრატეგიულ პარტნიორობას, მიუხედავად „ქართული ოცნების“ მცდელობისა, ნათლად ჩანს, რომ რეალობა გაცილებით კომპლექსურია: ტრამპის ადმინისტრაცია მკაფიოდ უჭერს მხარს საქართველოს ევროატლანტიკურ ინტეგრაციას, აშშ-ის სანქციები ბიძინა ივანიშვილის წინააღმდეგ აშშ-ის კონგრესში მიღებულ იქნა ორპარტიული მხარდაჭერით, ორივე პარტიის კონგრესმენები აქტიურად უჭერენ მხარს „მეგობარ აქტს“ და ქართველ ხალხს.
მოკლედ, რომ შევაჯამოთ, „ქართული ოცნება“ ამერიკის საპრეზიდენტო არჩევნებამდეც და ინაუგურაციის შემდეგაც, ჩვეულ სტილში შეეცადა, აშშ-ის ხელისუფლება და პრეზიდენტ ტრამპის ახალი ადმინისტრაცია თავის მოკავშირედ გამოეცხადებინა სწორედ იმ საკითხებში, რომლებსაც იგი ქართველი ხალხის დასაზომბირებლად, მისი მხარდამჭერების იდეოლოგიური მანიპულირებისთვის იყენებს, თუმცა არსებულმა რეალურმა ვითარებამ, ადმინისტრაციის ცალკეულმა პირველმა ნაბიჯებმა, იმ ადამიანების შეხედულებებმა, რომლებიც მაღალ თანამდებობებს იკავებენ ახალ ადმინისტრაციაში, ბიძინა ივანიშვილის მთავრობა აიძულა, თავი დაეზღვია. მაშინ როცა სულ ცოტა ხნის წინ „ოცნების“ აღმასრულებელი მდივანი, მამუკა მდინარაძე ამბობდა, „რაზეც „ქართულ ოცნებას“ ეუბნებოდნენ, თქვენი მოგონილი თემებიაო, ყველაფერზე ილაპარაკა ტრამპმა, მათ შორის მშვიდობაზე, სუვერენიტეტზე, ღირსებაზე, მხოლოდ ორი სქესი რომ არსებობს“, დღეს უკვე იძულებულია გარკვეული სკეპტიკური ნოტებიც შეიტანოს თავის განცხადებებში. ინაუგურაციამდე ცოტა ხნით ადრე მამუკა მდინარაძე უკვე შედარებით პესიმისტურ განცხადებას აქვეყნებს და ამბობს: „ჩვენ არც უიმედოდ უნდა ვიყოთ და არც ზედმეტი იმედები უნდა დავამყაროთ 20 იანვრის შემდგომ პერიოდზე“.
გამართლდება თუ არა ოცნების მოლოდინები, დრო გვიჩვენებს. თუმცა მსოფლიოში აქტიურად განიხილავენ ტრამპის პირველ ნაბიჯებს და ხშირ შემთხვევაში მათი პროგნოზით, ნაკლებად მოსალოდნელია ტრამპის ადმინისტრაციამ ისე იმოქმედოს, როგორც ეს „ქართულ ოცნებას“ წარმოუდგენია.
ტექსტი: თათია მექვაბიშვილი
ფოტო: ალექსეი სეროვი
