სქოლიოზი ეწოდება ხერხემლის სვეტის ფრონტალურ სიბრტყეში გადახრას. ის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა მოზარდებში. თუ რა იწვევს მას და როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს, ამ და სხვა კითხვას „ნიუ ჰოსპიტალსის“ ორთოპედ-ტრავმატოლოგმა, ხერხემლის ქირურგმა ტრისტან ნიშნიანიძემ უპასუხა.
რა იწვეს სქოლიოზს ბავშვებში?
ბავშვებში არსებობს სქოლიოზის რამდენიმე ვარიანტი. ესაა სინდრომული სქოლიოზი, თანდაყოლილი სქოლიოზი და იდიოპათიური სქოლიოზი. პირველ ორს აქვს გამომწვევი მიზეზები, სინდრომული სქოლიოზის გამომწვევი მიზეზი შესაძლოა იყოს რაიმე სისტემური დაავადებები, მაგალითად, როგორიცაა ცერებრალური დამბლა, მარფანის სინდრომი და სხვ. ხოლო თანდაყოლილი სქოლიოზის გამომწვევი მიზეზია ხერხემლის ცენტრში არსებული ძვლოვანი პათოლოგია. აღსანიშნავია, რომ მოზარდებში საერთო სქოლიოზების 80% არის იდიოპათიური, რაც გულისხმობს, რომ აღნიშნულ სქოლიოზს გამომწვევი მიზეზი არ აქვს.
ძირითადად რა ასაკში ხდება ამ პრობლემის აღმოჩენა, როდის მოგმართავენ?
იდიოპათიური სქოლიოზის მანიფესტაცია ხდება გარდატეხის ასაკში, პუბერტატიულ პერიოდში, მაშინ როდესაც ბავშვები სწრაფად იზრდებიან სიმაღლეში, გოგოებში დაახლოებით 9-10 წლიდან იწყება და გრძელდება 12 წლამდე, ხოლო ბიჭებში უფრო გვიან და დაახლოებით 14 წლამდე გასტანს. ეს ის პერიოდია, როდესაც მშობლები ძალიან ყურადღებით უნდა იყვნენ, რათა არ გამოეპაროთ სქოლიოზის პირველი ნიშნები.
რას ურჩევთ მშობლებს, რა სიმპტომებს უნდა დააკვირდნენ?
მშობლებს ვურჩევ, დააკვირდნენ ზურგის მდგომარეობას, ბეჭის ძვლების დგომას, თეძოს ძვლების სიმეტრიას, არის თუ არა ასიმეტრია გამოხატული ზურგზე. ასევე შეგიძლიათ ე.წ. ადამსის ტესტი გააკეთებინოთ თქვენს ბავშვს – წინ უნდა გადაიხაროს, თუ აღენიშნება ერთ მხარეს (მარჯვნივ ძირითადად) ამოწეულია და მარცხენა კი ჩავარდნილი, ასევე ხერხემლის სვეტის გარკვეული დეფორმაცია, მაშინ ეს არის პირველი ნიშანი იმისა, რომ რაღაც რიგზე ვერ არის და საჭიროებს ექიმთან ვიზიტს.
როგორ ხდება დიაგნოზის დასმა? მკურნალობა?
დიაგნოზის დასმა ხდება რენტგენოლოგიური კვლევით, რის შედეგადაც განისაზღვრება სქოლიოზის რა ხარისხთან გვაქვს საქმე, მსუბუქ, საშუალო თუ მძიმე ხარისხთან. გადახრის კუთხე იზომება ე.წ კობის მეთოდით. ამ ყველაფრის შემდეგ კი იწყება მკურნალობა. თუ მსუბუქი ფორმაა, როცა გამრუდების კუთხე 10-20 გრადუსია, მაშინ რეკომენდებულია ცურვა, ვარჯიში, მასაჟები, რამაც შეიძლება გაამაგროს ზურგის კუნთები; თუ ლაპარაკია საშუალო ფორმაზე, როცა გამრუდების კუთხე 20-დან 45 გრადუსამდეა, მაშინ აუცილებელია კორსეტით მკურნალობა, ინდივიდუალური, სპეციალური პლასტმასის კორსეტი უნდა იქნეს დამზადებული. მძიმე ტიპის სქოლიოზი კი საჭიროებს ოპერაციას.
რა დროს არის საჭირო ქირურგიული ჩარევა?
ქირურგიული ჩარევა ხორციელდება იმ შემთხვევაში, როცა გამრუდების კუთხე აღემატება 45 გრადუსს. 45 გრადუსის მერე გამრუდების კუთხე ნიშნავს იმას, რომ ბიომექანიკურად ხერხემალს უკვე პრობლემა აქვს და შესაბამისად, ის ექვემდებარება კორექციას. ამიტომ 45 გრადუსის მერე ოპერაციული ჩარევა არის ჩვენება.
რამდენად მნიშნელოვანია ფიზიკური აქტივობა და რა ტიპის აქტივობებს ურჩევთ?
ფიზიკური აქტივობა ძალიან მნიშნველოვანია ხერხემლისათვის, გამომდინარე იქიდან, რომ ის პირდაპირ კავშირშია კუნთების გაძლიერებასთან, პარავერტებრალური კუნთების სიძლიერე განაპირობებს ხერხემლის სწორ პოზიციონირებას და შესაბამისად, ტკივილის თავიდან არიდებას.
კონკრეტულად რთულია ჩამოთვლა, მაგრამ ცურვა, ალბათ, ერთ-ერთ ყველაზე სასურველ სპროტად შეიძლება ჩაითვალოს ხერხემლისთვის, თუმცა მოზარდისთვის ნებისმიერი სპორტული აქტივობა დასაშვებია და არ წარმოადგენს უკუჩვენებას.
ტექსტი: სოფიო მალანია
ფოტო: ალექსეი სეროვი
