საქართველოში ბოლო ზარი და ბანკეტები ყოველ წელს უფრო მასშტაბური და ძვირადღირებული ხდება. ერთ დროს უბრალოდ სკოლის დამთავრების სიმბოლური აღნიშვნა დღეს ბევრისთვის მაღალი ხარჯების, სოციალური ზეწოლისა და ფინანსური უთანასწორობის ნაწილად იქცა. შედეგად, სულ უფრო მეტი მოსწავლე რჩება ამ ღონისძიების მიღმა მხოლოდ იმის გამო, რომ ოჯახებს მისი დაფინანსება არ შეუძლიათ.
სკოლის ბანკეტის საერთო ღირებულება ხშირად რამდენიმე ასეულიდან რამდენიმე ათას ლარამდე მერყეობს. ხარჯებში შედის დარბაზი, კვება, დეკორაცია, მუსიკა, ფოტო-ვიდეო გადაღება და დამატებითი სერვისები.
ბანკეტების მასშტაბებისა და ხარჯების ზრდას ადასტურებენ ის ადამიანებიც, რომლებიც ამ ღონისძიებებში უშუალოდ არიან ჩართული. მათ შორისაა ფოტოგრაფი თაკო კილასონია, რომელიც უკვე რამდენიმე წელია სკოლის ბანკეტებს იღებს.
მისი თქმით, ამ პერიოდში ღონისძიებები ყოველწლიურად უფრო მასშტაბური და შესაბამისად, უფრო ხარჯიანიც ხდება.
„ჩემი დაკვირვებით, ეს ღონისძიებები ყოველ წელს უფრო და უფრო მასშტაბური ხდება და, თავისთავად, ხარჯებიც იზრდება,“ — ამბობს თაკო და განსაკუთრებით ყურადღებას ამახვილებს ყველა მოსწავლის ინდივიდუალური კადრის გადაღების პროცესზე — სწორედ აქ აწყდება უხერხულ და არასასიამოვნო სიტუაციებს:
„მქონია შემთხვევა, როცა გადაღების პროცესში მშობელი ჩაერთო და მითხრა, რომ კონკრეტული მოსწავლისთვის ფოტო არ გადამეღო, რადგან თანხა არ ჰქონდა გადახდილი. ბავშვი საკმაოდ გარიყულად გრძნობდა თავს და ეს ჩვენთვის, როგორც გადამღები ჯგუფისთვის, ძალიან მძიმე სანახავი იყო.“
თაკოს თქმით, ზოგჯერ თანაკლასელების რეაქციებიც განსხვავებულია — ნაწილი გაოგნებულია, ნაწილი კი საერთოდ არ არის ინფორმირებული, რაც დამატებით უხერხულობას ქმნის.
„ზოგ შემთხვევაში ვხედავდი გულგრილობასაც და გაოგნებასაც. როგორც ჩანს, ზოგი მოსწავლე საერთოდ არ იყო ინფორმირებული.”
ამ საკითხზე საუბრობს გლობალური განათლების საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტი, ლიკა ოხანაშვილიც. მისი თქმით, ბანკეტი და მასთან დაკავშირებული ღონისძიებები მოზარდების ცხოვრებაში მხოლოდ გასართობი აქტივობა არ არის — ეს მნიშვნელოვანი სოციალური გამოცდილებაა, რომლის მიღმაც არც ერთი მოსწავლე არ უნდა დარჩეს.
„ბანკეტი და მასთან დაკავშირებული აქტივობები მოსწავლის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი მოვლენაა. როდესაც ფინანსური მიზეზების გამო რომელიმე მოსწავლე ამ პროცესს ეთიშება, ეს ხშირად იწვევს გარიყულობის განცდას, სტრესსა და სხვადასხვა სახის კომპლექსს. ზოგ შემთხვევაში მსგავსი სიტუაცია შესაძლოა ბულინგის საფუძველიც გახდეს, რადგან მოზარდები სოციალურ და ფინანსურ განსხვავებებს განსაკუთრებით მგრძნობიარედ აღიქვამენ.“
ოხანაშვილის განმარტებით, განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა ამ დროს სკოლას, პედაგოგებს, მშობლებსა და თავად მოსწავლეებს ეკისრებათ.
„აუცილებელია, შეიქმნას ისეთი გარემო, სადაც ფინანსური შესაძლებლობების განსხვავება არ გახდება ვინმეს გარიყვის, იზოლაციის ან დაცინვის მიზეზი. თუ რომელიმე ოჯახს გარკვეული ხარჯების დაფარვა უჭირს, ამ საკითხის განხილვა მაქსიმალური სიფრთხილით, თანაგრძნობითა და მხარდაჭერით უნდა მოხდეს,“ — აღნიშნავს ის.
პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ აისახება იმ მოზარდებზე, რომლებსაც ისედაც აქვთ თვითშეფასებასთან დაკავშირებული სირთულეები.
„სამწუხაროდ, თანამედროვე მოზარდების ნაწილს სხვადასხვა კომპლექსი და თვითშეფასების პრობლემები უკვე აქვს. როდესაც ამას ემატება განცდა, რომ ფინანსური მდგომარეობის გამო მნიშვნელოვან ღონისძიებაში მონაწილეობას ვერ იღებენ, ეს მათ ემოციურ მდგომარეობაზე კიდევ უფრო უარყოფითად აისახება. ასეთმა გამოცდილებამ შესაძლოა ბავშვს ხანგრძლივი დროით დაამახსოვროს საკუთარი თავი, როგორც „გარიყული“ ან „განსხვავებული“ თანატოლებისგან,“ — ამბობს ლიკა ოხანაშვილი და განმარტავს, რომ ასეთ დროს გამოსავალი არა მხოლოდ ხარჯების შემცირება, არამედ ინკლუზიური გარემოს შექმნაა, სადაც თითოეული მოსწავლე თანაბრად იგრძნობს თავს.”
„მნიშვნელოვანია, ბანკეტი და მასთან დაკავშირებული ღონისძიებები ისე დაიგეგმოს, რომ არც ერთი მოსწავლე არ დარჩეს პროცესს მიღმა. ყველამ თანაბრად იგრძნოს თავი კლასის სრულფასოვან წევრად და სკოლის დასრულებას დადებითი ემოციებით შეხვდეს.“
ტექსტი: ანი შავიშვილი
