91 წლის ასაკში, კალიფორნიაში ლექციების ტურნეს დროს გარდაიცვალა ბრიტანელი პრიმატოლოგი, ეთოლოგი და ანთროპოლოგი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ქალბატონი-კომანდორი ჯეინ გუდოლი, რომელიც ცნობილია ტანზანიაში გომბე-სტრიმის ეროვნულ პარკში შიმპანზეების ხანგრძლივი და დეტალური კვლევით.
სასექსის ჰერცოგმა და ჰერცოგინიამ პატივი მიაგეს ჯეინ გუდოლს და მას უწოდეს ადამიანი, რომელმაც სამყარო შეცვალა.
ერთობლივ განცხადებაში ჰარიმ და მეგანმა გაიხსენეს, თუ როგორ ეჭირა ჯეინ გუდოლს მათი შვილი, არჩი, როცა ის ჩვილი იყო, როგორ ზრუნავდა ის ადამიანებზე და გარემო როგორ უყვარდა. მათი თქმით, ჯეინის წვლილი მსოფლიოს შეცვლაში არა მხოლოდ გლობალურ დონეზე, არამედ მათ პირად ცხოვრებაშიც იგრძნობოდა.
გთავაზობთ ამონარიდს ბრიტანული Vogue-ის ინტერვიუდან, რომლის რედაქტორიც გახლდათ სასექსის ყოფილი ჰერცოგინია, მეგან მარკლი, ჟურნალისტი კი პრინცი ჰარი. სამეფო ოჯახის ყოფილმა წევრმა ინტერვიუ ბრიტანელ პრიმატოლოგთან, ეთოლოგთან, ანთროპოლოგთან და აქტივისტთან, ლეგენდარულ ჯეინ გუდოლთან ჩაწერა.
პრინცი ჰარი: ჯეინ, თქვენ ხალხი გიცნობთ, როგორც ბრიტანელ პრიმატოლოგს, ეთოლოგსა და ანთროპოლოგს, თუმცა ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში თქვენი საქმიანობა ბუნებაზე ზრუნვას და ადამიანების უფლებების დაცვასთან ასოცირდება. როდის გადაწყვიტეთ, რომ სამუშაო მიმართულება შეგეცვალათ?
ჯეინ გუდოლი: 1986 წელს, მე მონაწილეობა მივიღე კონფერენციის ორგანიზებაში, რომლის მიზანიც იყო დაკვირვება შიმპანზეების ქცევებზე სხვადასხვა, განსხვავებულ გარემოში. იქ წავედი, როგორც მეცნიერი და წამოვედი, როგორც აქტივისტი. სულ სხვანაირად გავაცნობიერე ჩვენს გარშემო არსებული პრობლემები, სხვანაირად დავაფასე გარემო და მასში მცხოვრები ცოცხალი არსებები. ვფიქრობდი – ჩვენ ისიც კი არ შეგვიძლია, რომ შიმპანზეებს დავეხმაროთ და ადამიანების დახმარებას როგორ შევძლებთ? ამ დღიდან ყველაფერი შეიცვალა.
ჰარი: როგორ ფიქრობთ, წლების შემდეგ ადამიანებს ამ საკითხზე როგორი დამოკიდებულება უყალიბდებათ?
ჯეინი: რა თქმა უნდა, არიან ადამიანები, რომლებიც ცდილობენ წვლილი შეიტანონ ამ საქმეში, თუმცა ამავდროულად ჩვენ ვხედავთ გულგრილად განწყობილ უამრავ ადამიანს. მთავარი შეტყობინება, რის გავრცელებასაც ვცდილობ, არის ის, რომ დავფიქრდეთ, სანამ რამეს გავაკეთებთ. კარგად გავარკვიოთ რას ვყიდულობთ და სად, რისგან მზადდება ესა თუ ის ნივთი, ხომ არ ეწირება ათასობით ცხოველის სიცოცხლე ამა თუ ბრენდის პროდუქციის დამზადებას. შევეცადოთ ვიყიდოთ ნაკლები სასმელი, რომელიც პლასტმასის ბოთლშია ჩამოსხმული.
ჰარი: როგორც აღნიშნეთ, შიმპანზეებთან დიდხანს იმუშავეთ. რა გასწავლათ მათთან ურთიერთობამ?
ჯეინი: სიმართლე გითხრათ ჩემთვის ყველაზე სასიამოვნო ძაღლებთან მუშაობაა და არა შიმპანზეებთან. როდესაც კემბრიჯის უნივერსიტეტში მივედი, იქ მითხრეს, რომ არ შეიძლებოდა მესაუბრა შიმპანზეებზე, როგორც პიროვნებებზე, როგორც გონიერ არსებებზე. მათთვის უნდა მიმეცა ნომრები და არ უნდადა დამერქმია სახელები. მე უნდა ვყოფილიყავი ობიექტური. ჩემმა ძაღლმა მასწავლა, რომ ისინი ცდებოდნენ, მაშინ ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი და დღეს მიხარია, რომ შეგვიძლია შევისწავლოთ ცხოველების, როგორც გონიერი არსებების ემოციები და ინტელექტუალური შესაძლებლობები.
ჰარი: მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ განვითარებულ არსებებად ვითვლებით , რომლებიც დედამიწის ყველაზე ჭკვიანი ბინადრები არიან, მომავალი თაობისთვის იმდენს ვერ ვაკეთებთ , რამდენიც საჭიროა. ამ საკითხთან დაკავშირებით ისეთი ვერაფერი შევქმენით, რასაც მომავალ თაობას დავუტოვებთ.
ჯეინი: მართალია, ჩვენ მომავალ თაობას მომავალი წავართვით. წყლის რესურსი შევუზღუდეთ, ტყეები გავჩეხეთ, იშვიათი ჯიშის ცხოველები და ფრინველები გადაშენების პირას მივიყვანეთ, გარემოს ვანაგვიანებთ და ვაბინძურებთ ჰაერს, რომლითაც ვსუნთქავთ. როგორ შეიძლება, რომ მომავალი თაობა ამით კმაყოფილი იყოს?
დრო ჯერ კიდევ არის. თითოეული ადამიანი უნდა ცდილობდეს, რომ ჩვენი პლანეტისთვის რაიმე სასიკეთო გააკეთოს. როდესაც დაინახავთ, რომ ვინმე ძირს ნაგავს ყრის, შეახსენეთ, რომ ასე მოქცევა არ შეიძლება. როდესაც შეამჩნევთ, რომ ადამიანები საჭმელს და სასმელს ღვრიან, შეახსენეთ, რომ გარშემო ბევრი გაჭირვებული ადამიანია, რომელიც გადარჩენისთვის იბრძვის. ურჩიეთ თქვენს შვილებს, რომ ცხოველებს კარგად მოექცნენ. ყველაფერი მცირე ნაბიჯებით იწყება.
ჰარი: რაც ყველაზე მეტად მომწონს თქვენს საქმიანობაში არის ის, რომ კონცენტრირებული ხართ ახალგაზრდებზე, მომავალ თაობასა და მათ განვითარებაზე.
ჯეინი: რა თქმა უნდა. ბავშვების ცნობიერების ამაღლება თითოეული ჩვენგანის მოვალეობაა, ამის სწავლა კი ადრეული ასაკიდანვე იწყება.
ჰარი: თქვენ ყოველდღიურად უფრო და უფრო ჭკვიანი ხდებით. უკეთ აფასებთ გარშემო არსებულ საფრთხეებს და მათი თავიდან აცილების გზებს. თქვენ გამუდმებით იცვლებით, რაც მომავლის ცვლილების გარანტია .
ჯეინი: რა თქმა უნდა. ყოველი დღე რაღაც ახალი, განსაკუთრებული დეტალებით გამოირჩევა. მე ყოველთვის ვსწავლობ რაღაც ახალს, რაც მანამდე არ ვიცოდი. ყოველთვის ვიღებ შენიშვნებს და ვაცნობიერებ ჩემს შეცდომებს. ვფიქრობ, ადამიანებმა უნდა ვისწავლოთ როგორ მოვიხადოთ ბოდიში, როგორ ვაღიაროთ, რომ ვცდებოდით. არ უნდა ვიყოთ მატერიალისტები, ზოგიერთი ადამიანისთვის მნიშვნელოვანი მხოლოდ ფუფუნების საგნებია და ისინი ვერ ხვდებიან, რომ დედამიწაზე აღარ არის საკმარისი რესურსები და თუ უმთავრესს არ გავუფრთხილდით, ფულით და ფუფუნების საგნებით ვერაფერს შევცვლით.
