D ვიტამინი ადამიანის ორგანიზმისთვის უმნიშვნელოვანესი ელემენტია. მისი ძირითადი ნაწილი (80%) სინთეზირდება ადამიანის კანზე ულტრაიისფერი სხივების მოქმედებით, დანარჩენი (20%) კი საკვებზე მოდის. D ვიტამინი პასუხისმგებელია ძვლოვანი სისტემის მინერალიზაციაზე, აძლიერებს იმუნიტეტს და გვიმაღლებს განწყობას. განსაკუთრებით ყურადსაღებია აღნიშნული ვიტამინის დეფიციტი მცირეწლოვნებში, რადგან ამან შეიძლება გამოიწვიოს უამრავი გართულება. D ვიტამინის მნიშვნელობასა და მისი დეფიციტის შედეგად გამოწვეულ რისკებზე, წმ. დავით აღმაშენებლის სახელობის ქსენონის პედიატრიული დეპარტამენტის ექიმი, თეკლა უბერი გვესაუბრება.
D ვიტამინი ბავშვის სრულფასოვანი ზრდა-განვითარებისთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია. იგი უზრუნველყოფს, ბავშვი გაიზარდოს ჯანმრთელი, ძლიერი და წარმატებული ადამიანი. აუცილებელია ბავშვთა ადრეულ ასაკში მოხდეს მისი ფიზიკური და გონებრივი განვითარების სწორი ხელშეწყობა, რაც გარდა ფიზიკური აქტივობისა, გულისხმობს: კვებას, ვიტამინებისა და მინერალების რაციონალურ, მისი ორგანიზმისათვის მორგებულ, დოზირებულ – ექიმთან შეთანხმებულ მიწოდებასა და მონიტორინგს.
D ვიტამინი წარმოადგენს მძლავრ ჰორმონს, რომელიც არეგულირებს 500-ზე მეტი გენის მუშაობას და მონაწილეობს მრავალ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან პროცესში.
ყველაზე გავრცელებული მოსაზრებაა, რომ ბავშვებში D ვიტამინის დეფიციტი იწვევს რაქიტს, თუმცა ეს მხოლოდ ერთია იმ დიდი ჩამონათვალიდან, რაც ბოლო წლებში ჩატარებული კვლევებით დადასტურდა.
D ვიტამინის დეფიციტი კავშირშია ბავშვთა ასაკში გამოვლენილ მრავალ დაავადებასთან. მაგალითად: შაქრიანი დიაბეტის ტიპი 1, გაფანტული სკლეროზი, ბრონქული ასთმა და სხვ. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ D ვიტამინის დეფიციტმა შეიძლება შეცვალოს იმუნური რეაქციები ალერგენებზე, რამაც შესაძლოა ხელი შეუწყოს ატოპიური დერმატიტის განვითარებას ადრეულ ბავშვთა ასაკში.
ეს ვარაუდი დადასტურდა 2024 წელს ტაივანში (ტარიუნის უნივერსიტეტი) ჩატარებული გლობალური კვლევებით. ამ კვლევით შეისწავლეს კავშირი შრატში D ვიტამინის დონესა და ალერგენის სენსიბილიზაციას შორის და გავლენა ბავშვთა ადრეულ ასაკში ატოპიური დერმატიტის რისკზე. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა მსოფლიო ალერგიის ორგანიზაციის ჟურნალში. ცნობილია, რომ ალერგენების მიმართ სენსიბილიზაცია არის ატოპიური დერმატიტის ძლიერი გამომწვევი. დადასტურდა კვლევებით, რომ შრატში D ვიტამინის დონე ავლენს საპირისპირო კავშირს ალერგენის სპეციფიკურ სენსიბილიზაციასთან და შრატის მთლიანი იმუნოგლობულინი E (IgE)-ს დონეებთან ადრეულ ბავშვთა ასაკში.
D ვიტამინი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ვიტამინია ბავშვის სრულფასოვანი განვითარებისათვის, რადგან უზრუნველყოფს კალციუმის, მაგნიუმის და ფოსფორის ეფექტურ შეწოვას.
ვიტამინი D3 (ქოლეკალციფეროლი) და ვიტამინი D2 (ერგოკალციფეროლი) სინთეზირდება კანის ქვედა ფენებში, მზის ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედებით. D ვიტამინის მიღება შესაძლებელია ორგანიზმისათვის მოხდეს ასევე საკვებიდან (რძის პროდუქტები, თევზის ქონი, თევზი…).
ადრე მართებულად მიიჩნეოდა მოსაზრება, რომ, თუ ბავშვი იღებს რძეს და თამაშობს გარეთ – გარანტიაა იმისა, რომ იგი იღებს საჭირო ოდენობით D ვიტამინს – რაც შეიცვალა, რადგან გარემო ფაქტორების უსაფრთხოებისათვის მასობრივად გახდა საჭირო მზის დამცავი საშუალებების გამოყენება, რაც D ვიტამინის ათვისების შეფერხებას იწვევს. D ვიტამინზე მოთხოვნა ორგანიზმს ეზრდება განსაკუთებით შემოდგომა-ზამთარში, მზის ნაკლები ინტენსივობის და შენობაში გატარებული მეტი დროის გამო. ამიტომ აუცილებელია ბავშვისთვის D ვიტამინის დოზა და მიღების ფორმა შერჩეულ იქნას ექიმის მიერ, იმ პერიოდში მისი ორგანიზმისთვის საჭირო ყველა პირობისა და გამოვლენილი პათოლოგიის გათვალისწინებით, რაც გარანტიაა იმისა, რომ არ შეფერხდეს ორგანიზმის სრულფასოვანი და ჰარმონიული ზრდა-განვითარება, მოხდეს ნერვული სისტემის ასაკთან შესაფერისი ჩამოყალიბება, გაძლიერდეს ინფექციისგან თავდაცვა, მოხდეს გულისა და ფილტვის ფიზიოლოგიური ხარისხის სწორი უზრუნველყოფა და ზოგადი იმუნიტეტის ამაღლება.
ბაზარზე ბავშვისა და მოზარდებისთვის განკუთვნილი არაერთი D ვიტამინის შემცველი პროდუქტი არსებობს. გვხვდება როგორც ტაბლეტების, ასევე თხევადი კაფსულების, წვეთებისა და დასაღეჭი აბების სახით. პროდუქტის მახასიათებელი იზომება, თუ რამდენად არის ნატურალური, სწრაფადშეწოვადი, ეფექტიანი.
ყოველივე ამის გათვალისწინებით, მიზანმიმართული შედეგისთვის თქვენი ბავშვის მკურნალ ექიმს ანდეთ ვიტამინის დოზისა და სახეობის შერჩევა. ნუ დაუნიშნავთ D ვიტამინს თვითნებურად, რადგან მისი დოზირება, ბევრი ფაქტორის გათვალისწინებით, სასურველ შედეგს იძლევა.
ტექსტი: დეა მანაგაძე
ფოტო: ლანა ვახტანგაძე
